عوامل موثر در رشد خرما

چه عوامل طبیعی بر رشد خرما موثر است؟ آیا می دانید درختان خرما تحت تاثیر چه عواملی قرار می گیرند؟
درختان خرما از گیاهان باقی مانده در مرکز بیابان های نیمه گرمسیری و دنیای قدیم نیم کره شمالی است. از آغاز گرده افشانی تا زمان برداشت میوه خرما بین ۵ تا ۷ ماه طول می کشد.
از نظر اقتصادی میزان بازدهی و کیفیت میوه، کاشت درخت خرما در مناطقی مطلوب است که ارتفاع آنها از سطح دریا فراتر از ۱۲۰۰ متر نباشد. گرچه در نواحی که بین ۵ تا ۱۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارند، خرما قابل رویش است. اما بیش از ۱۲۰۰ متر، اقتصادی بنظر نمی رسد. عوامل اقلیمی بسیار مهم و موثر در محل رویش خرما عبارتند از: دما، باران، هوا، رطوبت، روشنایی و باد.

عامل دما در محل رویش خرما

نواحی اصلی خرما خیز جهان که در اطراف جغرافیای ۳۰ درجه شمالی قرار دارند، گاهی در تابستان از نواحی گرمسیر گرمتر هستند. دلیل گرمای مناطق خرما کاری، رطوبت پایین، محدودیت شدید تبادل گرما و روز های بلند تابستان است.

عامل باران در رشد خرما

باران اغلب باعث شستن مقداری از نمک خاک که مشکل اصلی منطقه خرما کاری است، می شود و از این جهت عامل مساعدی بشمار می رود. اما اگر چند ساعت قبل و یا چند ساعت بعد از گرده افشانی صورت گیرد، ممکن است به شدت موجب کاهش مقدار میوه شود. مگر آنکه با خشک شدن هوا گرده افشانی تکرار شود.
خسارت های اصلی باران به خرما در اثر بازان های زودرس به خرما های دیر رس وارد می شود. هنگامی که خرما در مراحل سخت براق، سبز یا زرد است، معمولا باران به آن صدمه ای نمی زند.
اگرچه گاهی می تواند باعث شکافتن و ترک دار کردن شدید در پایین مرحله سبز بودن و رنگین شدن آن شود. اما هنگامی که خرما در حالت رطب باشد، باران همراه با رطوبت باعث خسارت بسیار، از جمله فساد و افتادن آن از درخت می شود. در مناطقی که باران زود شروع شود، می توان برداشت بیشتر محصول را در مرحله شرایط سخت، زرد یا قرمز و جوشاندن از خراب شدن نجات داد.

درخت نخل

پس از جوشاندن، خشک کردن خرما در روی زمین یک هفته تا ده روز طول می کشد و پس از آن خرما بسته بندی شده و در انبار گذاشته می شود. خرما هایی که قبل از رسیدن مطلوب بر روی درخت برداشت می شوند، ممکن است ضمن عمل آوردن، بر اثر ریزش شدید باران و توقف آن، بطور متناوب از پشت بام ها و یا محوطه منازل باغداران، به داخل کلبه های آنان یا بالعکس گذاشته شود.

این هم بخوانید: میوه درختان خرما

عامل رطوبت در رشد خرما

درخت خرما بهترین میوه اراضی مناطق خشک است. رطوبت هوا تاثیر مهمی بر درخت خرما دارد. در منطقه ای که رطوبت بالا باشد، قارچ خاص خرما متداول است. اما کنه خرما که آفت مشهور این درخت است، دیده نمی شود.
بالعکس در منطقه ای که رطوبت پایین باشد، کنه خرما شایع است، اما از قارچ مذکور اثری دیده نمی شود. در منطقه ای که رطوبت بالا است، خرمای رسیده نرم بوده و حالت رطب دارد. منطقه ای که رطوبت بسیار پائین و گرما شدید باشد، خرما در هنگام رسیدن حالتی بسیار سخت پیدا می کند.

عامل باد در رشد خرما

باد ظاهرا تاثیر زیادی بر روی خرما ندارد. در هنگام طوفان شدید که برگ موزهای کشت شده در زیر نخل پاره پاره می شود، درخت خرما صدمه ای نمی بیند. باد به عنوان عامل انتقال غبار و شن مشکل ساز است. چنین غباری بخصوص که در تارهای تنیده شده کنه خرما بر روی خوشه ها قرار می گیرد، قابل اهمیت است.
غبار و شن در مراحل سفتی، سبزی و زردی به خرما نمی چسبد. اما می تواند در مراحل نرم شدن به آن بچسبد. معمولا مقدار غبار و شن چسبیده کمتر از آن حدی است که انتظار می رود. علاوه بر گرد و غبار باد عامل انتقال کنه ها از مکانی به مکان دیگر است.
باد شدید گاهی می تواند نخل بسیار بلند با تاج بزرگ را که در عمق خاک روییده باشد را سرنگون کند. همچنین اگر تعداد زیادی از پاجوش های خرما را بطور همزمان از تنه آن جدا کنند، تکیه گاه تنه بطور ناگهانی قطع می شود و مقاومت درخت در مقابل باد از بین رفته و سقوط خواهد کرد. موش صحرایی دم کوتاه اگر ریشه های یک طرف درخت خرما را بجود، موجب از بین رفتن تعادل درخت و سقوط آن خواهد شد.
باد می تواند دمای قسمت هایی از درخت نخل را که در معرض خورشید قرار دارند، بر اثر جابجایی هوا و افزایش تبخیر در روزنه ها کاهش دهد. درخت خرما با متانت در برابر باد مقاومت می کند و برای خنثی کردن نیروی باد مفید است و بیشتر رستنی های حساس در پناه خود حفاظت می کند.